<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="en">
	<id>https://www.scrummanager.com/bok/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Shadowing</id>
	<title>Shadowing - Revision history</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://www.scrummanager.com/bok/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Shadowing"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.scrummanager.com/bok/index.php?title=Shadowing&amp;action=history"/>
	<updated>2026-06-13T12:59:57Z</updated>
	<subtitle>Revision history for this page on the wiki</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.3</generator>
	<entry>
		<id>https://www.scrummanager.com/bok/index.php?title=Shadowing&amp;diff=4311&amp;oldid=prev</id>
		<title>Mberne at 09:04, 20 May 2026</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.scrummanager.com/bok/index.php?title=Shadowing&amp;diff=4311&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-05-20T09:04:10Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Older revision&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Revision as of 11:04, 20 May 2026&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l28&quot;&gt;Line 28:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Line 28:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== Recursos ==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;div class=&quot;bok-recurso&quot;&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;📚 [https://scrummanager.com/website/c/info/resource.php?id=378 &#039;&#039;&#039;Design Thinking: primeros pasos&#039;&#039;&#039;]&amp;lt;span class=&quot;detalle&quot;&amp;gt;State of the art · Scrum Manager&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Véase también ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Véase también ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Mberne</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.scrummanager.com/bok/index.php?title=Shadowing&amp;diff=4310&amp;oldid=prev</id>
		<title>Mberne: Created page with &quot;{{Meta-bok|min=3}} El &#039;&#039;&#039;shadowing&#039;&#039;&#039; (observación sombra) es una técnica de investigación cualitativa en la que el investigador sigue a un usuario en su contexto natural sin intervenir, observando cómo interactúa con un producto, servicio o entorno en la vida real. El término evoca la imagen de seguir a alguien como una sombra: presente pero sin influir en el comportamiento observado.  Es una de las tres técnicas de observación directa descritas en el contexto d...&quot;</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.scrummanager.com/bok/index.php?title=Shadowing&amp;diff=4310&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-05-20T09:03:44Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Created page with &amp;quot;{{Meta-bok|min=3}} El &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;shadowing&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (observación sombra) es una técnica de investigación cualitativa en la que el investigador sigue a un usuario en su contexto natural sin intervenir, observando cómo interactúa con un producto, servicio o entorno en la vida real. El término evoca la imagen de seguir a alguien como una sombra: presente pero sin influir en el comportamiento observado.  Es una de las tres técnicas de observación directa descritas en el contexto d...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;New page&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Meta-bok|min=3}}&lt;br /&gt;
El &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;shadowing&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (observación sombra) es una técnica de investigación cualitativa en la que el investigador sigue a un usuario en su contexto natural sin intervenir, observando cómo interactúa con un producto, servicio o entorno en la vida real. El término evoca la imagen de seguir a alguien como una sombra: presente pero sin influir en el comportamiento observado.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Es una de las tres técnicas de observación directa descritas en el contexto del [[Design thinking|Design Thinking]], junto con la etnografía rápida y el contextual inquiry.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Diferencia con la entrevista ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
La entrevista recoge lo que el usuario dice que hace; el shadowing recoge lo que el usuario realmente hace. Esta diferencia es fundamental porque los comportamientos reales y los declarados frecuentemente difieren: los usuarios tienden a describir su comportamiento ideal, no el real, especialmente cuando se sienten observados en un contexto formal.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
El shadowing captura:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Los atajos y heurísticas que los usuarios desarrollan y que nunca mencionarían en una entrevista porque los han automatizado.&lt;br /&gt;
* Las frustraciones del momento real: el botón que cuesta encontrar, el error que obliga a volver atrás.&lt;br /&gt;
* El contexto de uso: interrupciones, condiciones de luz, herramientas paralelas que usa el usuario simultáneamente.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Cómo aplicarlo ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# Solicitar permiso explícito al usuario para observarle durante su trabajo o uso del producto.&lt;br /&gt;
# Definir qué tipo de actividad se va a observar y durante cuánto tiempo.&lt;br /&gt;
# Observar sin intervenir: no corregir al usuario cuando comete un error, no sugerir formas mejores de hacer las cosas. El error es información valiosa.&lt;br /&gt;
# Tomar notas sobre comportamientos, momentos de duda, expresiones, contexto.&lt;br /&gt;
# Hacer preguntas solo al finalizar la sesión de observación, no durante.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Error frecuente ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;bok-aviso&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Intervenir cuando el usuario tiene dificultades.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; El instinto natural del observador es ayudar cuando el usuario está atascado. Hacerlo destruye el valor del shadowing: la dificultad es exactamente la información que se busca. Un usuario que no puede encontrar una funcionalidad durante el shadowing es un problema de diseño que hay que registrar, no resolver en el momento.&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Véase también ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;bok-tags&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Design thinking]] [[User persona]] [[Mapa de empatía]] [[Método AEIOU]] [[Product discovery]] [[Interview snapshot]]&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;bok-ecosistema&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;texto&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;span class=&amp;quot;titulo&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;¿Quieres avanzar en agilidad?&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;span class=&amp;quot;sub&amp;quot;&amp;gt;Puedes buscar convocatorias de cursos y exámenes o ir a tu ritmo haciéndote miembro del Club Agile. Esta membresía incluye recursos exclusivos, aulas e-learning y acceso a [https://scrummanager.com/skillarena/ &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Skill Arena&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;]: un espacio para practicar y medir tus habilidades ágiles a tu ritmo.&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;botones&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;bok-btn-outline&amp;quot;&amp;gt;[https://www.scrummanager.com/website/c/calendar/show-courses.php Buscar convocatorias]&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;bok-btn-filled&amp;quot;&amp;gt;[https://scrummanager.com/club/ Club Agile]&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Category:Glosario de términos]]&lt;br /&gt;
[[Category:Product Management]]&lt;br /&gt;
[[Category:Prácticas ágiles]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Mberne</name></author>
	</entry>
</feed>